Yeni bir araştırma, göçmen Manx yelkovan kuşlarının jet lag benzeri durumlar yaşayarak Atlantik Okyanusu üzerindeki rotalarından yüzlerce kilometre sapabildiğini ortaya koydu.
Göçmen Manx yelkovan kuşları, Atlantik Okyanusu üzerindeki beslenme yolculuklarında jet lag benzeri bir durumla karşılaşıyor. Oxford Üniversitesi araştırmacıları, biyolojik saatleri yerel saatle uyumsuz hale gelen bu deniz kuşlarının yön bulma yeteneklerini kaybederek rotalarından yüzlerce kilometre sapabildiğini tespit etti. Bu durum, İngiltere’nin batı kıyılarındaki kolonilerine dönüşlerinde kuşlar için ciddi risk oluşturuyor.
Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz etti. Bu analiz sonucunda, kuşların doğuya doğru hızlı uçuşları esnasında biyolojik saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geride kalabildiği belirlendi. Bu gecikme, kuşların Güneş’i pusula olarak kullanma mekanizmasını doğrudan etkiliyor.
Manx yelkovan kuşları, yönlerini belirlemek için Güneş’in gökyüzündeki konumundan yararlanır. Güneş’in gün içindeki hareketliliği nedeniyle doğru yönün tespiti, kuşların biyolojik saatlerinin hassas çalışmasına bağlıdır. Gün doğumu ve gün batımı, bu iç saatlerin yerel zamana göre ayarlanmasında kritik rol oynar.
Farklı boylamlar arasında hızla hareket ettiklerinde, kuşların iç saatleri ile bulundukları yerin saati arasında bir uyumsuzluk oluşur. Araştırma ekibinin başındaki davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, iç saatlerdeki bu gecikmenin kuşların yönlerini şaşırmasına neden olduğunu ifade etti.
Araştırma bulgularına göre, yetişkin kuşlar uçuş sırasında yönlerini yeniden ayarlayabildikleri için bu durumdan daha az etkileniyor. Yetişkin Manx yelkovan kuşlarının 965 kilometrelik bir yolculukta rotalarından sapması, düzeltmelerin ardından yaklaşık 5 kilometrelik ek mesafeye yol açıyor.
Ancak ilk kez göç eden ve yeterli deneyime sahip olmayan kuşlar, çok daha büyük bir risk altında bulunuyor. Bu genç kuşların yönlerini kaybettiklerinde yeniden rota belirleme yetenekleri zayıf olduğu için yüzlerce kilometre sapabilecekleri belirtildi. Araştırmaya dahil olmayan Bangor Üniversitesi’nden Profesör Richard Holland, bulguların vahşi doğadaki hayvanların yön bulmada Güneş’e ne denli bağımlı olduğunu aktardı.
