Guterres’ten BM’de kritik uyarılar: Orta Doğu’daki gerilim küreselleşti, iklim krizi hız kesmiyor. Dünya daha fazla savaşı kaldıramaz.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel istikrarsızlığa dönüştüğünü ve iklim krizinin hızını artırdığını açıkladı. Guterres, uluslararası topluma diplomasiye ağırlık verme ve acil iklim önlemleri alma çağrısı yaparak, “Bölge ve dünya artık daha fazla savaşı kaldıramaz” ifadelerini kullandı. Aşırı sıcaklıkların artık geleceğin değil, bugünün krizi olduğunu vurguladı.
Guterres, Körfez’deki askeri gerilimin altı ayda bölgeselden küresel bir istikrarsızlık unsuru haline geldiğini belirtti. Hürmüz Boğazı’ndaki ticaretin durduğunu, enerji piyasalarının sarsıldığını ve gıda fiyatlarının yükseldiğini vurguladı. Milyonlarca kişinin yoksulluk riskiyle karşı karşıya kaldığını dile getirdi.
Dünya Gıda Programı’nın (WFP) 45 milyon kişinin ciddi gıda güvensizliği riski altında olduğu uyarısını hatırlatan Guterres, ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu Hamas’ın silahsızlanması ve İsrail’in Gazze’den çekilmesini içeren anlaşmanın tek olumlu gelişme olduğunu ifade etti. Guterres, Hürmüz ve Babülmendep Boğazları’nda seyrüsefer özgürlüğünün sağlanması için diplomasiye öncelik verilmesini istedi.
BM Genel Sekreteri Guterres, Kıbrıs’taki temaslarını değerlendirerek yeni bir “5+1” formatında toplantı hazırlıklarına başlanacağını duyurdu. Taraflarla yapılan görüşmelerin ardından güven artırıcı yöntemler ve içerik konusunda yeterli hazırlıklar yapıldığında toplantının düzenleneceğini söyledi. Guterres, toplantının başarılı olması için her iki taraf ve garantörlerle istişare içinde çalışacaklarını aktardı.
Basın toplantısının ikinci bölümünde iklim değişikliğine odaklanan Guterres, El Nino hava olayının etkilerinin beklenenden güçlü hissedildiğini kaydetti. Son dönemdeki sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve rekor deniz suyu sıcaklıklarının yalnızca başlangıç olduğunu belirtti. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün Ağustos-Ekim döneminde dünyanın büyük bölümünde sıcaklıkların normalin üzerinde seyredeceği tahminini paylaştı.
Guterres, “İklim krizi hızını artırıyor” diyerek aşırı sıcaklıkların ‘sessiz katil’ tanımının bile durumu hafife aldığını ifade etti. Aşırı sıcaktan kaynaklanan ölümlerin büyük ölçüde eksik sayıldığını vurguladı. Aşırı sıcakların dünyanın her bölgesinde artan bir ölçekte can aldığını ekledi.
Aşırı sıcaklarla mücadele için erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, çalışanların korunması, şehirlerin ve binaların aşırı sıcaklara dayanıklı hale getirilmesi gibi dört temel öncelik belirlediklerini açıkladı. Guterres, en önemlisinin fosil yakıt kullanımının azaltılması olduğunu vurgulayarak, hükümetlerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesini eleştirdi. “Bugün onaylanan her yeni fosil yakıt projesi yarının sıcak hava dalgalarını daha tehlikeli hale getiriyor” dedi.
Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Guterres, iklim krizinin yeterince ciddiye alınmamasının iki temel nedeni olduğunu belirtti. Güvenlik krizlerinin gündemi meşgul etmesi ve fosil yakıt endüstrisi ile bazı ülkelerin iklim krizinin boyutlarını küçümseyen kampanyalar yürütmesi bu nedenler arasında yer aldı. BM’nin bu konuda daha açık konuşacağını ve iklim krizinin insanlık için varoluşsal bir tehdit olduğunun hükümetlere anlatılması gerektiğini ifade etti.
Gazze’de açıklanan anlaşmaya ilişkin bir soruyu da yanıtlayan Guterres, tarafların üzerinde uzlaşılan yol haritasını herhangi bir şüphe veya gecikmeye mahal vermeden uygulaması gerektiğini söyledi. Sürecin baltalanmaması çağrısında bulunarak, “Şimdi her iki tarafın da üzerinde anlaşılanları hayata geçirme zamanıdır” dedi.
İran destekli milislerin faaliyetlerine ilişkin soruyu da cevaplayan Guterres, Irak hükümetinin ülkenin hiçbir aktör tarafından vekalet savaşlarının aracı olarak kullanılmaması yönündeki kararlılığını desteklediklerini belirtti. Ayrıca Dünya Gıda Programı’nın (WFP) finansmanı hakkında gelen soru üzerine, gıda güvenliği alanındaki mevcut yardımın ihtiyaçların gerisinde kaldığını vurguladı ve kurumun etkinliğini artırmanın öncelik olduğunu ekledi.
