Türkiye’nin ilk çeyrek enerji ithalat verileri açıklandı. Doğal gaz ve petrol arz güvenliği çeşitlendirilen tedarik kaynaklarıyla sağlandı.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, Türkiye’nin doğal gaz ithalatı yılın ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp olarak kaydedildi. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı ise 3,32 milyon ton olarak gerçekleşti.
Ocak ayında doğal gaz ithalatında ABD, yaklaşık yüzde 35,7 payla ilk sırada yer alırken, Rusya’nın payı yüzde 35, Azerbaycan’ın payı ise yüzde 13,4 oldu. Şubat ayında ABD, yüzde 27,2 payla liderliğini sürdürürken, mart ayında Rusya ilk sıraya yükseldi.
Petrol ve petrol ürünleri ithalatında Rusya ana tedarikçi konumunu korurken, Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da önemli pay sahibi oldu. Ocak ayında Rusya toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 49,7’sini karşılarken, Irak yüzde 14, Suudi Arabistan ise yüzde 9’un üzerinde paya sahipti. Şubat ayında Irak ve Kazakistan’ın payı artış gösterdi, mart ayında ise Rusya yaklaşık yüzde 49,6 payla ilk sırada yer aldı.
Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların arz güvenliği endişelerini artırdığı bir dönemde, Türkiye çeşitlendirilmiş tedarik yapısıyla doğal gaz ve ham petrol arzında sorun yaşamadı. Ülke, bölgesel enerji akışlarında alternatif bir güzergah görevi üstleniyor.
Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açıldığı Ceyhan Terminali, bu bağlamda öne çıkıyor. Türkiye, petrolü büyük ölçüde deniz yoluyla ithal ederken, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırılmasında stratejik bir merkez haline geliyor.
Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali’ne taşınarak tankerlerle küresel pazarlara sevk ediliyor. Bu hat, Azerbaycan’ın yanı sıra Kazakistan gibi üreticiler için de Rusya’ya bağımlılığı azaltan bir alternatif koridor işlevi görüyor. Yıllık 50 milyon ton kapasiteli Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden yılın ilk 2 ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşındı.
Irak petrolünü Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da kritik rol oynuyor. Mart ayında yeniden devreye alınan bu hattın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Hattan sevkiyatın ilk etapta günlük 170 bin, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanıyor.
Doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran’dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin eden Türkiye, bu alanda da merkez ülke konumunu pekiştiriyor. Rusya’dan Mavi Akım ve TürkAkım hatlarıyla gaz sağlanıyor. TürkAkım, Türkiye’nin iç tüketimine hizmet eden bir hat ile Güney ve Güneydoğu Avrupa’ya gaz sevkiyatı için kullanılan bir hat olmak üzere iki paralel hattan oluşuyor.
Azerbaycan’dan gelen doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden Türkiye’ye taşınıyor. Bu hat, Güney Gaz Koridoru’nun ilk halkasını oluşturuyor. Türkiye’ye ulaşan gaz, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) aracılığıyla batıya iletiliyor. TANAP, yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle çalışıyor ve bunun yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine, 10 milyar metreküplük bölümü ise Avrupa’ya yönlendiriliyor.
TANAP üzerinden taşınan gaz, Türkiye-Yunanistan sınırında Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile bağlantı kurarak Avrupa pazarına ulaşıyor. TAP, yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışırken, bu kapasite teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor. Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı da Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin bir parçası olarak bölgenin İran’a gaz bağımlılığını azaltıyor.
İran’dan Türkiye’ye doğal gaz akışı, İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip bu hat üzerinden, Türkiye’nin İran ile yaptığı anlaşma kapsamında yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.
