PwC raporu, yapay zeka talebinin artmasıyla veri merkezi yatırımlarının 2050’de yıllık 1.8 trilyon dolara ulaşacağını öngörüyor. Başarı, elektrik altyapısının güvenilirliğine bağlı.
PwC’nin “Küresel Veri Merkezi Görünümü 2026-2050” raporuna göre, veri merkezleri ve ilgili teknoloji yatırımlarının 2030’da 1,1 trilyon dolara, 2050’de ise yıllık 1,8 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu dönemde toplam yatırımın 31,6 trilyon dolara varması öngörülüyor.
Yapay zeka talebindeki artışın mevcut elektrik şebekeleri üzerindeki baskıyı yükselttiği vurgulanıyor. Planlanan yatırımların başarısı, elektriğin veri merkezlerine ne kadar hızlı ve güvenilir ulaştırılabileceğine bağlı hale geliyor.
PwC raporu, veri merkezi yatırımlarının yönünü belirleyen en önemli faktör olarak elektriği öne çıkarıyor. Büyük veri merkezleri için uygun maliyetli, güvenilir ve düşük karbonlu elektriğin yeterli miktarda sağlanması, birçok pazar için zorlu bir koşul olarak belirtiliyor.
İletim kapasitesi, trafo merkezlerine erişim ve transformatör tedarik süreleri gibi faktörler, yeni projelerin zamanlamasını etkileyen darboğazlar oluşturuyor. Bu nedenle ülkelerin sadece yeni üretim kapasitesi değil, aynı zamanda bu elektriği taşıyacak şebeke altyapısını da hızla geliştirmesi kritik önem taşıyor.
Bazı veri merkezi işletmecileri kendi elektrik üretim kapasitelerini geliştirse de, bu durumun sektörün geniş ölçekli büyümesi için gereken şebeke yatırımlarının yerini alamayacağı ifade ediliyor.
Yapay zeka iş yüklerinin daha fazla enerji tüketen işlemcilere dayanması, elektrik altyapısı üzerindeki baskıyı artırıyor. Geleneksel CPU’lar yerine yapay zekada kullanılan GPU’lar ve hızlandırıcılar daha fazla enerji tüketiyor ve daha hızlı teknolojik yenilenme gerektiriyor.
Sunucu ve GPU’ların 4-6 yılda bir yenilenmesi gerektiği belirtilirken, bilgi ve iletişim teknolojileri ekipmanlarının toplam veri merkezi yatırımları içindeki payının 2050’de yüzde 93’e yükselmesi bekleniyor. Her 1 dolarlık veri merkezi inşaat yatırımının, yaklaşık 12 dolarlık bilgi ve iletişim teknolojileri ekipmanı yatırımını tetikleyebileceği hesaplanıyor.
Elektriğin kaynağı ve maliyeti, veri merkezi yatırımlarının coğrafi dağılımında giderek daha fazla rol oynuyor. Rekabetçi fiyatlarla yenilenebilir elektrik sunabilen ülkeler, veri merkezi yatırımlarını çekme konusunda avantaj sağlıyor.
Şili, güçlü güneş enerjisi kaynakları ve rekabetçi elektrik fiyatlarıyla öne çıkarken, Kanada istikrarlı şebekesi ve yenilenebilir enerji altyapısıyla dikkat çekiyor. Avrupa’da ise İskandinav ülkeleri, yenilenebilir enerji ağırlıklı sistemleri ve soğutmaya yardımcı iklim koşullarıyla avantajlı konumda bulunuyor.
Yapay zeka yatırımlarındaki rekabetin, sadece binalar ve işlemciler üzerinden değil, uzun vadeli elektrik üretimi ve şebeke kapasitesi üzerinden de şekillenmesi bekleniyor.
Küresel yatırımların 2050’ye kadar Amerika kıtasında 16,5 trilyon dolarla ilk sırada yer alması, bunun 15,1 trilyon dolarının ise ABD’de gerçekleşmesi öngörülüyor. Bu durum, ABD’nin küresel yatırımların yaklaşık yüzde 48’ini tek başına çekeceği anlamına geliyor. Asya-Pasifik’te ise aynı dönemde 8,2 trilyon dolarlık yatırım bekleniyor.
Ülkelerin veri egemenliği politikaları da yatırımların küresel dağılımını etkileyebilir. Güçlü iç talebe sahip ancak mevcut veri merkezi kapasitesi sınırlı ülkeler, daha fazla yatırım çekme potansiyeline sahip.
Hükümetlerin ve finans, sağlık gibi düzenlemeye tabi sektörlerin kritik verilerini kendi sınırları içinde barındırmaya yönelmesi, yatırımların ülkeler arasındaki dağılımını değiştirebilir. Avrupa’da yatırımların yeniden dağılabileceği, İngiltere’nin kamu ve finans sektörleriyle öne çıkabileceği belirtiliyor.
Kritik veri ve yapay zeka iş yüklerinin ülke içinde barındırılmasına yönelik ihtiyacın artması durumunda, Türkiye ve Polonya’nın bu senaryoda daha fazla veri merkezi yatırımı çekebileceği değerlendiriliyor.
